Cách đọc lời thoại giúp bạn bè quay selftape thật tốt (và khi nào thì không cần)

Điện thoại rung lúc chín giờ tối. "Mày có rảnh đọc cùng tao tối nay không? Phải nộp tape trước ngày mai rồi." Bạn nói có, vì tháng trước người ta cũng đọc cho bạn, và đó là cách mọi thứ vận hành trong nghề này.

Có một điều chẳng ai nói thẳng ra: hầu hết diễn viên ngồi đọc off-camera cho người khác nhiều hơn hẳn so với lúc được người ta đọc cho mình. Mà gần như chẳng ai trong chúng ta từng được dạy cách làm. Một người đọc giỏi thì vô hình. Một người đọc tệ thì hiện ra lồ lộ ngay giữa buổi thử vai của người khác, trong mấy take cứ trật nhịp hoài. Việc nghe thì đơn giản, nhưng nó là một việc thật sự. Đây là cách làm cho ra hồn, và câu hỏi thật hơn nằm bên dưới: khi nào thì cái việc nhờ vả này lại là lựa chọn sai bét.

Người đọc selftape giỏi thật sự làm gì

Bạn không phải người trong cảnh. Bạn là bức tường để diễn viên ném bóng vào, mà một bức tường tốt thì lần nào cũng cho một cú nảy gọn ghẽ.

Giữ giọng nhỏ hơn họ. Diễn viên mới là tâm điểm của tape, bạn chỉ là chỗ dựa. Hạ giọng xuống một nấc so với họ. Nếu casting nghe bạn rõ ngang người đang thử vai, là bạn to quá rồi.

Đừng diễn. Đây là chỗ hầu hết người đọc làm sai, mà thường là vì tốt bụng. Bạn muốn giúp, nên đọc thật to và dồn hết tâm vào. Nhưng người đọc mà lựa chọn quá mạnh tay thì kéo luôn diễn viên ra khỏi cảnh của chính họ. Việc của bạn là cho họ một thứ gì đó thật để đáp lại, chứ không phải giành lấy cảnh. Đưa câu thoại ra. Đủ thật lòng để nghe có thật. Rồi lùi sang một bên.

Ngồi sát ống kính, lệch sang một bên, và cứ ở yên đó. Hướng nhìn của diễn viên là do chỗ bạn ngồi quyết định. Bạn nhích đi thì mắt họ nhích theo, và casting sẽ thấy một diễn viên cứ đảo mắt tìm khắp phòng. Chọn một điểm ngay cạnh camera, càng sát càng tốt mà đừng lọt vào khung hình, rồi giữ nguyên suốt cả cảnh.

Đọc y một cách ở mọi take. Đây là chỗ mà bạn bè chẳng bao giờ nhận ra là mình làm sai. Diễn viên đang chỉnh từng take một, dò xem bản nào ăn. Họ chỉ nhận ra cái gì vừa đổi nếu phần đọc của bạn đứng yên. Người đọc mà mỗi lần lại đọc một kiểu mới khác đi thì chẳng khác nào xê cái đích trong lúc người ta đang nhắm bắn.

Để cho họ thở. Khi diễn viên lấy thêm một nhịp trước một câu thoại, hãy chờ. Đừng vội chen vào. Lý do duy nhất khiến một người đọc sống lại hơn một bản ghi âm là bản ghi âm không biết chờ, còn bạn thì có. Vậy thì chờ đi.

Và chỉ đọc đúng lời thoại của mình, không gì khác. Không đọc chỉ dẫn sân khấu, không đọc "rồi cô ấy quay đi", trừ khi họ nhờ. Trên trang ghi sao thì cứ vậy.

Khi người đọc thật sự làm hỏng tape

Mấy điều đó chẳng có gì khó. Vấn đề là người nào rảnh để đọc cho bạn lúc chín giờ tối thứ Ba thì thường lại không ở trạng thái làm cho ra hồn, mà ai cũng giả vờ là không sao.

Một người bạn đang mệt thì mỗi take lại đọc một kiểu. Họ có lòng tốt và cũng không cưỡng được, sự chú ý của họ trôi dần, phần đọc trôi theo. Có người còn diễn, to và xởi lởi, kéo bạn ra khỏi câu thoại của mình mà chẳng hề hay. Phần lớn chỉ trụ được hai ba take là năng lượng xìu, trong khi take hay nhất của bạn thường là take thứ mười. Bạn cảm được cái đồng hồ đang gặm dần sự kiên nhẫn của họ, nên bạn chịu nhận "thế là ổn rồi" sớm hơn tới ba take.

Rồi còn cái phần chẳng dính gì tới tay nghề. Nhờ người ta đọc giúp vai kia lần thứ năm trong tháng, nghe cứ như đang đi mượn một quả thận. Thế là bạn thôi nhờ. Bạn tự thu mình đọc cả hai vai, hoặc bỏ luôn khâu tập mà quay nguội, rồi cái tape lộ ra hết.

Đây không phải là lý lẽ bài bác người đọc thật. Một người đọc thật sự tốt, có mặt đầy đủ, đầu óc vững và sẵn lòng quay lại, vẫn là bạn diễn tốt nhất bạn có thể có cho một cái tape. Đây là lý lẽ chống lại cái mặc định ngấm ngầm rằng cứ là người thật đọc thì kiểu gì cũng hơn mấy phương án khác. Một lần đọc qua quýt, mệt mỏi, đọc một lần cho xong thì không hơn đâu.

Khi nào nên bỏ qua việc nhờ vả

Hãy nhìn vào cái thật sự làm nên một tape tốt: sự ổn định, số take bạn quay được, người đọc có chịu chờ bạn không, và họ có ở đó hay không. Một app đọc kiên nhẫn thắng đứt một người bạn đang mệt ở cả bốn điểm.

Đó chính là cái khoảng trống mà blablabla sinh ra để lấp. Nó đọc hết mọi vai kia, đến take thứ mười một vẫn đều y như take đầu, chờ bao lâu tùy bạn rồi mới chuyển tiếp, và nó có mặt lúc một giờ sáng khi cái tape phải nộp vào trưa hôm sau. Bạn để nó đọc off-camera như một người đọc, và casting không hề biết nó ở đó. Họ chỉ nghe một giọng gọn gàng, đều đặn đang tiếp thoại cho bạn. Muốn xem đầy đủ các phương án làm một mình, gồm cả việc tự thu âm lẫn việc để điện thoại đọc lời thoại, và mỗi cái hụt ở đâu, tôi đã viết trong cách quay selftape không cần người đọc.

Tôi sẽ nói thật về cái giới hạn của nó, như tôi vẫn nói trong mọi bài. Một app sẽ không làm bạn bất ngờ. Một người đọc thật sự giỏi thỉnh thoảng tung một cú lạ, chọn một hướng oái oăm, khơi ra thứ gì đó bạn không hề tính trước. App thì đọc gọn và đều, đúng cái bạn cần khi đang bắt nhịp và gom take, nhưng cũng đúng cái bạn không cần ở lần chạy thứ mười, lúc bạn phải tự phá cái nếp của chính mình. Dùng nó cho cái sự đều đặn ấy. Còn giữ một người đọc tốt bên mình mỗi khi tìm được. Nhưng phần lớn các tuần thì không tìm ra, và đó mới đúng là vấn đề.

Khi đến lượt bạn đọc cho người khác

Khi tới lượt bạn đọc cho người khác, đây là bản rút gọn. Ngồi cạnh ống kính và giữ chỗ. Giữ giọng nhỏ hơn họ một nấc. Đọc y một cách ở mọi take. Cho họ nhiều take hơn bạn tưởng là họ cần. Đừng diễn, và đừng giục. Cả cái nghề đọc gói gọn trong bấy nhiêu.

Hãy là người đọc mà chính bạn muốn có vào chín giờ tối thứ Ba. Người đọc tốt thì được gọi lại. Và họ cũng có cái quyền nhờ lại người khác, mà trong nghề này thì đó là thứ vốn liếng đáng giá nhất. Chuyện casting thật sự để ý điều gì khi một tape ăn hay không ăn là một đề tài riêng, tôi có viết trong casting director nhìn thấy gì trong selftape, nhưng một người đọc gọn gàng đã là phần lớn cái khác biệt nằm trong tay bạn.

Cái tin nhắn chín giờ tối đó sẽ còn tới dài dài. Cứ nhận khi bạn làm cho ra hồn được. Còn khi không thể, thì chẳng ai đáng phải chọn giữa một người đọc tệ và không tập gì hết. Phần còn lại của bức tranh chuẩn bị một mình, từ phân tích cảnh tới thuộc lời tới cái tape, nằm trong hướng dẫn đầy đủ về tập một mình.

Tải blablabla trên App Store