Cách làm selftape khi không có người đọc cùng

10 giờ đêm thứ Tư. Sides vừa gửi đến. Selftape phải nộp trước trưa ngày mai. Bạn nhắn tin cho hai người duy nhất trong danh bạ sẵn sàng đọc cùng. Một người đã ngủ. Một người đang ở tỉnh khác. Bạn cuộn danh bạ tìm phương án thứ ba và nhận ra không còn ai.

Vậy là bạn phải tìm cách làm selftape mà không có người đọc cùng.

Đây là một trong những vấn đề phổ biến nhất khi làm selftape, nhưng lại ít được bàn đến nhất. Selftape đã thay thế thử vai trực tiếp ở hầu hết các vòng đầu casting - tạp chí Backstage (Mỹ) ghi nhận rằng sự dịch chuyển này trở thành vĩnh viễn sau năm 2020, và các casting director giờ nhận hàng trăm đến hàng nghìn băng mỗi vai. Checklist selftape có toàn bộ quy trình, nhưng câu hỏi về người đọc xứng đáng có một bài riêng thẳng thắn. Vì cách bạn chọn ở đây không chỉ ảnh hưởng đến hậu cần - nó ảnh hưởng đến diễn xuất của bạn.

Phương án 1: Tự ghi âm lời thoại của cả hai nhân vật

Cách đơn giản nhất. Bạn ghi lời thoại của nhân vật kia vào điện thoại, phát qua loa, rồi diễn phần của mình trực tiếp trước camera.

Tôi đã làm thế này nhiều năm. Đây là những gì xảy ra.

Bạn đọc lời của nhân vật kia một cách phẳng lặng vì bạn không cố diễn, bạn chỉ cần qua được. Nghĩa là năng lượng bạn phản ứng lại trong băng là chết. Diễn xuất của bạn tự điều chỉnh xuống để phù hợp. Nhịp độ bị khóa cứng vì bản ghi âm không biết khi nào bạn xong. Nếu bạn cần thêm một nhịp trước lời thoại, không được - băng cứ chạy tiếp.

Cách này vẫn dùng được khi cần gấp. Tôi đã nộp băng kiểu này và chúng không đến nỗi nào. Nhưng "không đến nỗi nào" là cụm từ nên khiến bất kỳ diễn viên nào lo lắng.

Cái giá thật sự vô hình: bạn ngừng tìm ra những phát hiện mới. Khi bạn biết chính xác lời thoại kia nghe thế nào vì bạn đã tự ghi, bạn ngừng lắng nghe thật sự. Mà lắng nghe mới là nơi những lựa chọn thú vị xuất hiện.

Phương án 2: Chuyển văn bản thành giọng nói (TTS)

Điện thoại của bạn có sẵn công cụ đọc văn bản. Bạn có thể dán lời thoại của nhân vật kia vào ứng dụng ghi chú, bôi đen và cho đọc to. Một số diễn viên dùng cách này để chạy lời trước khi quay mà không cần tay cầm giấy.

Tốt hơn im lặng hoàn toàn. Giọng đọc cho bạn một thứ để phản ứng, giúp cảnh cảm giác như cảnh diễn thật chứ không phải độc thoại.

Nhưng vấn đề về nhịp độ ở đây còn tệ hơn cách ghi âm trước. TTS đọc với tốc độ đều đặn. Nó không dừng để chờ phản ứng của bạn. Không tăng tốc trong cảnh tranh cãi. Không nhấn đúng một từ theo cách người ta nhấn khi họ thật sự muốn nói điều gì đó. Bạn đành ép diễn xuất của mình vào một cái máy đánh nhịp.

Còn một vấn đề thực tế nữa. TTS cơ bản nghe như rô-bốt. Bạn biết điều đó, và não bạn tự động bỏ qua một nửa những gì nó nghe. Khó mà phản ứng thật với một giọng nghe như đang đọc điều khoản sử dụng.

Tôi đã nói chuyện với nhiều diễn viên dùng TTS và họ đều nói giống nhau. Nó giúp học thuộc lời. Nó không giúp được diễn xuất.

Làm selftape không có người đọc bằng ứng dụng

Đây là phân khúc tôi xây dựng blablabla cho, nên tôi nói thẳng về quan điểm của mình ngay từ đầu. Nhưng tôi cũng sẽ nói cụ thể về cái gì hoạt động và cái gì không.

Các ứng dụng diễn tập như blablabla cho phép bạn nhập cảnh, chọn nhân vật, và nghe mọi phần còn lại được đọc to. Ứng dụng chờ trong lượt lời thoại của bạn. Khi bạn xong, nó tiếp tục. Sự chờ đợi đó chính là điểm khác biệt then chốt so với hai phương án kia. Không có đồng hồ đếm ngược. Không có bản ghi âm cố định. Cảnh thở theo nhịp của bạn.

Giọng nói tốt hơn TTS cơ bản. Không thể nhầm với người thật, nhưng đủ để não bạn coi đó là đối tác thật chứ không phải máy móc. Điều đó quan trọng hơn nghe có vẻ. Khi giọng có chút sức sống, phản ứng của bạn trở thành phản ứng thật thay vì phản ứng được dàn dựng.

Tôi dùng blablabla cho selftape của chính mình. Tôi chạy cảnh vài lần với ứng dụng để cố định nhịp điệu, rồi quay với ứng dụng chạy ngoài khung hình đóng vai người đọc. Casting director không bao giờ thấy ứng dụng. Họ chỉ nghe một giọng đọc rõ ràng, nhất quán cho tôi lời thoại.

Cũng có giới hạn. Người đọc từ ứng dụng sẽ không bao giờ ném cho bạn một quả bất ngờ. Nó sẽ không đưa ra một lựa chọn ngoài dự đoán khiến bạn bừng sáng theo cách một đối tác cảnh diễn giỏi có thể làm. Nó đọc lời thoại theo cùng một cách mỗi lần. Sự nhất quán đó hữu ích ở giai đoạn đầu và hạn chế về sau. Sau vài lần chạy, bạn cần phá vỡ khuôn mẫu - thử ý định mới, thay đổi động lực, làm bản thân bất ngờ. Ứng dụng sẽ không làm điều đó thay bạn.

Điều thật sự quan trọng

Câu hỏi thật sự đằng sau "làm selftape thế nào khi không có người đọc" là câu hỏi về diễn xuất. Không phải về kỹ thuật.

Người đọc tồn tại để cho bạn một thứ để phản ứng lại. Đó là toàn bộ công việc của họ. Nếu cách bạn chọn không cho bạn thứ gì để phản ứng, băng của bạn sẽ trông như độc thoại dù đó là cảnh đối thoại hai người. Casting cảm nhận được sự khác biệt. Họ có thể không gọi tên được, nhưng họ cảm thấy. Như Bonnie Gillespie viết trong cuốn Self-Management for Actors (tác giả người Mỹ, chưa có bản tiếng Việt), những buổi thử vai tốt nhất đến từ những diễn viên đang lắng nghe thật sự, không phải đang diễn ra vẻ lắng nghe.

Dù bạn dùng cách nào, hãy kiểm tra bằng cách xem lại băng với một câu hỏi: mình có đang lắng nghe không? Không phải giả vờ lắng nghe. Mà thật sự nghe thấy điều gì đó và để nó thay đổi việc mình làm tiếp theo.

Nếu có, cách bạn xử lý người đọc hoạt động tốt.

Nếu bạn chỉ đang chờ đến lượt mình nói, dù giọng đọc có hay đến đâu cũng không thành vấn đề.

Một lưu ý thực tế

Tôi biết nhiều diễn viên kết hợp các cách tùy theo cảnh. Sides ngắn với lời thoại qua lại nhanh - ứng dụng xử lý nhịp độ tốt hơn. Cảnh dài nhiều tầng ý nghĩa - đôi khi im lặng và tưởng tượng của chính bạn phục vụ bạn tốt hơn bất kỳ giọng nói nào từ bên ngoài.

Không có một câu trả lời đúng duy nhất. Chỉ có câu hỏi liệu bạn đến với băng sau khi đã thật sự chuẩn bị, hay bỏ qua diễn tập vì không tìm được người đọc. Đó là phần thật sự nằm trong tay bạn. Nếu bạn muốn xem toàn bộ bức tranh - phân tích cảnh, học thuộc lời, đọc lạnh, độc thoại - tôi đã tổng hợp hết trong hướng dẫn đầy đủ về diễn tập một mình. Và tám giây trước khi cảnh bắt đầu, khi bạn vẫn là bạn chứ chưa vào vai, có bài riêng trong cách tự giới thiệu khi làm selftape. Nếu bạn có người đọc thật cho lần này, cách làm người đọc selftape giỏi sẽ giúp họ hỗ trợ bạn tốt hơn.

Tải blablabla trên App Store